Poèmes sur l'exil

Sous l'auvent sont accrochés quatre poèmes sur le thème s'enfuir, un poème en néerlandais, un en français (d'Emile Verhaeren, écrit à Rouen), un en yiddish et un en polonais.

Nous présentons aussi le poème que Charles Ducal a écrit pour la Journée mondiale des réfugiés, le 20 juin 2015, et qu'il a lu ce jour-là lors de l'inauguration de notre Jardin de mémoire, ainsi que le poème « Op zoek » (« À la recherche ») de Konrad Lux, lu par Konrad lors de l'inauguration du jardin.

Le poème en yiddish

Voici notre poème en yiddish, avec la traduction en français :

Di Nakht

Aaron Domnitz

S’iz keyner mit mir in der nakht,
Di nakht nor aleyn iz mit mir.
Oyf vegtn farkhmuret un shtum,
Di shtilkeyt aleyn vandert um.

Ikh gey, s’iz a vayter der veg,
Farvolknt un toyb iz di nakht.
Vuhin, freg dem ritm fun di trit.
Zey gibn keyn entfer mir nit.

S’iz keyner mit mir in der nakht,
Di nakht nor aleyn is mit mir.
Vos vayter un vayter ahin –
Vuhin, shtile vegn vuhin ?

Cette Nuit

Français : Passendaalse Vredesconcerten

Je suis tout seul dans cette nuit
L’obscurité est ma seule compagnie
Sur ces routes d’un noir si dense
Le silence est le seul qui danse.

J’erre : longue est ma route
Sourde elle est, du ciel la voûte.
Où ? Où ? Demande au rythme de tes pas.
La réponse, ton oreille ne l’entendra pas.

Ja suis seul dans cette nuit
L’obscurité est ma seule compagnie.
Toujours plus loin, seul et désespéré
Le silence, où va-t-il me guider ?

Les Gens d’ici

Emile Verhaeren

Les Gens d’ici,
Quittant leur gîte et leur pays,
S’en vont, ce soir, vers l’infini…

Les gens d’ici n’ont rien de rien,
Rien devant eux
Que l’infini de la grand’route

Les gens des champs, les gens d’ici
Ont du malheur à l’infini…

Autres poèmes (en néerlandais)

Ces poèmes ne sont pas traduits : ils figurent ici dans leur langue d’origine, le néerlandais. Sous chacun d’eux, vous trouverez un bref résumé en français.

Vluchtelingen

Charles Ducal

Wij liepen onze angst tegemoet.
Achter ons naderde iets nog veel groters.
Wij hadden geen moed, hadden gehoord hoe de stad...
maar wilden naar binnen voor de poort werd gesloten.
Wij hadden kinderen begraven,
hadden geleerd hoe een prooi zich redt
en onze schaamte voor een stuk brood afgelegd.
De erfhonden zwegen toen ze ons zagen.
Voor de poort wachtten laarzen en paarden.
Wij stuurden wie zwanger of ziek was vooruit
in de hoop ons op een wet te kunnen verlaten.
Men joeg hen terug, het maakte niets uit.
's Nachts liepen wij door de riolen
onze angst tegemoet. Wij hadden geen hoop.
Maar achter ons naderde iets nog veel groters.
Wij moesten naar binnen, hoe dan ook.

Gestoord in hun rust

Charles Ducal

Hoe konden zij dit begrijpen?
Aan land gegaan toen zij huizen zagen
en afleidden dat daar mensen woonden
aan wie men een brood kon vragen,
water, een bed, een bussel stro desnoods,
die wilden luisteren naar hun verhalen
met geduldige oren en een warm oog.
Maar welke god had deze wezens geschapen
die van hun angst de bewijzen vroegen,
hun wanhoop afwezen op grond van artikel zoveel?
Die hun boot weer de storm in joegen?
Hoe konden zij weten dat dit het deel
van de wereld was dat zich zat had gegeten
aan de tafels die zij waren ontvlucht?
Hoe konden zij hopen het brood te zien breken?
De huizen stonden verzadigd,
met volle vuilnisvaten, gestoord in hun rust.
En eisten dankbaarheid voor elke kruimel
van hun beschaving,
zich van geen schuld bewust.

Geen plaats

Charles Ducal

Die onder ons zijn en niet bestaan
omdat de stempels ontbreken
zijn niet onder ons hoewel zij bestaan.
Ik heb er één een slaapplaats gegeven,
een man verminkt in eigen ogen:
huiskleur mislukt, glimlach verdacht.
Een man door zichzelf ingevuld
als verwacht: tweedehands, overbodig,
en toch uit op een leven, zomaar,
zonder reden, zonder bewijs te zijn opgejaagd,
gemarteld, bedreigd met de dood.
Alleen een vrouw en drie kinderen.
De vrouw ziek. Very sick.
Daarop had hij gehoopt.
Wij hadden weinig woorden. Genoeg
voor een bord, een bad, een bed voor de nacht.
Woorden die onder ons niet bestonden
omdat er geen plaats voor was.

Charles Ducal, « Dichter des Vaderlands » (poète du Royaume). Pour 2014-2015, ce titre est revenu au poète néerlandophone Charles Ducal. Pour 2016-2017, la poétesse francophone Laurence Vielle est la poétesse nationale de Belgique. Vient ensuite le tour d’un poète germanophone, un « Nationaler Dichter ».

Op zoek

Konrad Lux

Ik ben op zoek
naar jou,
die ik niet heb gekend.
Kon gebeente maar spreken,
het zou de zoektocht
vergemakkelijken.
Dagelijks
nog zien overblijfselen
van de oorlog het licht.
De tijd heeft ze onherkenbaar gemaakt.
Wazig, zoals het zicht
op het verleden.
Geleefd worden door een verleden
zonder alles te vatten.
Tranen drogen een beetje op
door de tijd.
Het uur komt dichterbij,
dat ook anderen
om mij treuren.
Jouw kind.